बीएमआई कम्मरको आकार: तौलभन्दा पेटको बोसो ज्यानका लागि बढी जोखिमपूर्ण
एउटा नयाँ अध्ययनले ६५ वर्षभन्दा माथिका पुरुषहरूमा उच्च शरीरको आकार इन्डेक्स (BMI) भएकाहरूको तुलनामा कम वा सामान्य तौल भएकाहरूमा सबै कारणबाट हुने मृत्युको जोखिम बढी रहेको देखाएको छ। तर, सोही उमेर समूहका पुरुष र महिला दुवैमा कम्मरको परिधि (Waist Circumference) ठूलो हुनु भने अकाल मृत्युको उच्च जोखिमसँग सीधा सम्बन्धित पाइयो। विज्ञहरूका अनुसार बीएमआईलाई मात्र स्वास्थ्यको…
छिटो हिँड्ने कि धेरै हिँड्ने? दुवैले मृत्युको जोखिम घटाउँछ:
अध्ययन: सन् २०२६ मा British Journal of Sports Medicine मा छापिएको एउटा ठूलो अध्ययनले देखायो—समयअगावै हुने मृत्युको जोखिम घटाउन छिटो हिँड्ने र धेरै हिँड्नेमध्ये एउटा मात्र छान्नु पर्दैन। दुवै तरिका काम लाग्छन्। अध्ययन कसरी गरियो? मोनाश विश्वविद्यालय र सिड्नी विश्वविद्यालयका प्रोफेसर इमानुएल स्टामाटाकिसको नेतृत्वमा भयो। UK Biobank का ६४,७४३ जनाको तथ्याङ्क हेरियो। उनीहरूको औसत उमेर…
समुद्री खाना, ईपीए, डीएचए सेवनको समय र निद्राको ढाँचाबीचको सम्बन्ध:
अन्वेषकहरूले करिब ६,००० जापानी वयस्कहरूले समुद्री खाना र ओमेगा-३ फ्याटी एसिड कहिले सेवन गर्छन् भन्ने कुराको अध्ययन गरे। उनीहरूको उद्देश्य हामीले खाने समय र हाम्रो शरीरको आन्तरिक जैविक घडी (सर्केडियन रिदम) बीच कुनै सम्बन्ध छ कि भनेर पत्ता लगाउनु थियो। अध्ययन: समुद्री खाना, ईपीए, डीएचए सेवनको समय र निद्राको ढाँचाबीचको सम्बन्ध: एक क्रस-सेक्शनल अध्ययन। जर्नल…
अटिजमको जोखिममा ‘जीन’ र ‘वातावरण’ को भूमिका छुट्याउने नयाँ विधि
भर्जिनिया विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले एउटा नयाँ उपकरण (PGS-TRI) बनाएका छन्। यसले बच्चामा अटिजम हुने जोखिममा जीन (पुर्ख्यौली गुण) र वरपरको वातावरण दुवैको कति-कति योगदान हुन्छ भनेर छुट्याउन सक्छ। के हो यो नयाँ विधि? पहिलेका अध्ययनहरूले प्रायः आमाबाबुबाट बच्चामा सिधै जाँदै गरेको जीनको मात्र अध्ययन गर्थे। तर, आमाबाबुको जीनले उनीहरूको व्यवहार, खानपान र घरको वातावरणलाई असर गर्छ,…
अनारको प्राकृतिक तत्वले मुटुको काम गर्ने तरिका सुधार्न सक्छ
लेखक: कोरी पेल्क प्रकाशित: अगस्ट २२, २०२६ मुख्य कुराहरू एउटा नयाँ अध्ययनले अनारमा पाइने एउटा प्राकृतिक पदार्थले मुटुको कमजोरी (हार्ट फेलियर) को उपचारमा सघाउन सक्ने सुझाव दिएको छ। लगभग आधा (५०%) मुटु कमजोरीका घटनाहरू ‘HFpEF’ नामक अवस्थाका कारण हुन्छन्। यसमा मुटुको मांसपेशी कडा हुन्छ, जसले गर्दा रगत भर्न र आराम गर्न गाह्रो हुन्छ। HFpEF को…
सेप्सिस (Sepsis) के हो?
– मेरिना गुरुङ सेप्सिस एक ज्यान-मुस्तैनी चिकित्सकीय आपतकालीन अवस्था हो। यो तब हुन्छ जब शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीले कुनै संक्रमणको जवाफमा अत्यधिक र अनियन्त्रित प्रतिक्रिया गर्छ। संक्रमणलाई मार्ने क्रममा, शरीरको यो प्रतिक्रियाले व्यापक सूजन (inflammation) निम्त्याउँछ, जसले शरीरको आफ्नै तन्तु र अंगहरूलाई क्षति पुर्याउँछ। यसले अंगको कार्यक्षमतामा कमी (organ dysfunction), शक (shock), र अन्ततः मृत्युसम्म…
जलवायु परिवर्तन र नेपालको जनस्वास्थ्य: तीव्र जोखिम र चुनौतीहरू
–सुमी पासा: नेपाल जलवायु परिवर्तनको उच्च जोखिममा रहेका विश्वका अग्रणी देशहरूमध्ये एक हो। यहाँ जलवायु परिवर्तनले “जोखिम वर्धक” (Risk Multiplier) को रूपमा काम गर्दै विद्यमान जनस्वास्थ्य समस्याहरूलाई अझ जटिल र भयावह बनाइरहेको छ। समुद्र सतहबाट ७० मिटरदेखि ८,८४८ मिटर (सगरमाथा) सम्म फैलिएको नेपालको भौगोलिक बनावट जलवायु जोखिमका दृष्टिले निकै संवेदनशील छ। द्रुत गतिमा भइरहेको हिमनदी…
नयाँ कोलेस्टेरोल औषधिहरू: नेपाली बिरामीका लागि अवसर र चुनौतीहरू
–नवीन राई प्रकाशन मिति: अगस्ट २०२६ | विषय: मुटुरोग उपचार, PCSK9 अवरोधक र जेनेरिक स्टेटिन मुख्य सार: हालैका वर्षहरूमा कोलेस्टेरोल घटाउने शक्तिशाली नयाँ औषधिहरू विश्व बजारमा आएका छन्। नेपालका लागि यिनीहरूको मुख्य फाइदा उच्च जोखिममा रहेका बिरामीहरूलाई प्रभावकारी विकल्प दिनु हो, तर अत्यधिक लागत र सीमित पहुँचको चुनौती भने उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। १. नयाँ कोलेस्टेरोल…
प्रायोगिक खोपले अग्न्याशयको क्यान्सर रोकथाममा जगायो नयाँ आशा
मूल लेखक: जेसिका फ्रिबर्न (२९ जुलाई, २०२६) साभार: मेडिकल न्युज टुडे | अनुवाद र परिमार्जन: पी. समर अग्न्याशय (Pancreas) को क्यान्सर एक गम्भीर प्रकारको क्यान्सर हो, जसलाई प्रारम्भिक अवस्थामा पत्ता लगाउन निकै गाह्रो हुन्छ। यसको रोकथामका लागि एउटा सम्भावित लक्ष्य ‘केआरएएस’ (KRAS) नामक प्रोटिन हो, जुन अग्न्याशयको क्यान्सर हुँदा उत्परिवर्तित (Mutated) हुने गर्छ। उच्च जोखिममा…
नयाँ परिस्थितिमा नेपालको स्वास्थ्य नीति: आवश्यक परिवर्तन र सुधारको व्यावहारिक मार्गचित्र २०३०
लेखन: राजेन्द्र ध्वज थापा – सह–प्राध्यापक एवं क्याम्पस प्रमुख, ग्रामीण आदर्श बहुमुखी क्याम्पस, नेपाल्टार, काठमाडौं प्रा. डा. रामकृष्ण दुलाल – सल्लाहकार, Health Readers (हाल: हेमर, जर्मनी) मधु पन्त – प्रमुख सम्पादक, Health Readers (जेठ १८, २०८३) परिचय: प्रभावकारी स्वास्थ्य प्रणालीले नागरिकलाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुका साथै रोग रोकथाम, स्वास्थ्य प्रवर्द्धन, आपतकालीन तयारी र सामाजिक…