स्वास्थ्य – Health Readers

Dr. Bonita S. Pradhan When a baby is born, parents naturally focus on the obvious signs of health—crying, feeding, bowel movements, and sleep. But one important sense often goes unnoticed in those early days: HEARING. A newborn may appear perfectly healthy, yet still have difficulty hearing. This is why newborn hearing screening is so important—it…

सिकल सेल रोग (SCD) नेपालमा एक महत्त्वपूर्ण र तत्काल सार्वजनिक स्वास्थ्य चुनौती हो, जसले तराई क्षेत्रको आदिवासी थारू समुदायलाई असमान रूपमा प्रभावित पारेको छ। सरकारले आधारभूत नीतिहरू स्थापित गरे पनि, गम्भीर पूर्वाधारको कमी र सामाजिक-आर्थिक अवरोधहरूले प्रभावकारी रोकथाम र दीर्घकालीन उपचारमा बाधा पुर्याइरहेका छन्। सिकल सेल रोगको सामाजिक-भौतिक प्रभाव SCD नेपालमा केवल एक चिकित्सकीय अवस्था…

सरल भाषामा भन्नुपर्दा, न्यूरोप्याथी भनेको एक वा बढी स्नायुहरू (नसाहरू)मा हुने क्षति वा कार्यक्षमतामा आउने कमी हो। सामान्यतया यसले पेरिफेरल न्यूरोप्याथी लाई जनाउँछ, जुन पेरिफेरल नर्भस प्रणाली (Peripheral Nervous System) मा हुने क्षति हो। यो प्रणाली मस्तिष्क र मेरुदण्ड (केन्द्रीय स्नायु प्रणाली) लाई शरीरका बाँकी भागहरूसँग जोड्ने स्नायुहरूको विशाल सञ्जाल हो। केन्द्रीय स्नायु प्रणालीलाई एउटा…

दादुरा एक अत्यधिक सर्ने रोग हो जसले उच्च ज्वरो, शरीरमा बिमिरा (र्यास), खोकी र आँखा रातो हुने गर्छ। यसले मस्तिष्क ज्वर (एन्सेफलाइटिस) र निमोनिया जस्ता ज्यान जान सक्ने जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ। यो भाइरसको कारणले हुन्छ। दादुरा लाग्नबाट रोक्न र यसको सङ्क्रमण फैलिन नदिन दादुराको खोप लगाउनु नै सबैभन्दा राम्रो उपाय हो। दादुरा के हो? दादुरा…

रियुमेटोइड अर्थराइटिस (RA) प्रारम्भिक सूजनदेखि लिएर गम्भीर जोर्नी क्षतिसम्म गर्दै चार चरणहरू हुँदै अगाडि बढ्न सक्छ। तपाईंको RA बढ्दै छ भन्ने संकेतहरूमा बढ़ेको पीडा र सुन्निने, लगातार थकान र बारम्बार फ्लेयर-अप (लक्षणहरू बढ्ने अवधि) हुन सक्छन्। उपचारको सफलता र रोगको बढ़ाइ व्यक्ति अनुसार फरक हुन्छ। रोगको बढ़ाइलाई असर गर्ने कारकहरूमा पारिवारिक इतिहास, निदान भएको उमेर,…

नेपालमा फोक्सोको क्यान्सर एक प्रमुख जनस्वास्थ्य चुनौती बनेको छ। नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद् (NHRC) को तथ्यांकअनुसार नेपालमा हुने कुल क्यान्सरमध्ये फोक्सोको क्यान्सरको हिस्सा सबैभन्दा ठुलो छ। नोभेम्बरको ‘फोक्सोको क्यान्सर सचेतना महिना’ को अवसरमा हाम्रा समाजमा व्याप्त केही भ्रमहरू र तिनको वास्तविकतातर्फ ध्यान दिनु जरुरी छ। १. भ्रम: फोक्सोको क्यान्सर चुरोट खानेलाई मात्र हुन्छ। तथ्य: नेपालमा…

  नेपाल जस्तो भौगोलिक विविधता भएको देशमा, जहाँ ठूलो जनसंख्या पहाडी र हिमाली भेगमा बसोबास गर्छ, उच्च उचाइले स्वास्थ्यमा पार्ने प्रभावबारे बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ। भर्खरैका अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि उच्च उचाइमा हुने न्यून अक्सिजन (Hypoxia) ले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। १. रातो रक्त कोशिका: शरीरको प्राकृतिक ‘ग्लुकोज स्पन्ज’ वैज्ञानिकहरूका अनुसार उच्च उचाइमा…